Czasem w bursztynie widać coś więcej niż sam kolor — uwięziony owad, listek, pęcherzyk powietrza albo błyszczące „słoneczka". To inkluzje. Dla jednych wada, dla innych największa wartość kamienia. Wyjaśniamy czym są i jak odróżnić prawdziwą od podróbki.

Czym są inkluzje

Bursztyn to skamieniała żywica drzew sprzed ok. 40–50 milionów lat. Gdy wypływała z drzewa, była lepka — przyklejało się do niej wszystko w pobliżu: owady, fragmenty roślin, pyłki, bąbelki powietrza, drobinki ziemi. Kiedy żywica stwardniała i przez miliony lat przekształciła się w bursztyn, te „pasażerowie" zostali uwięzieni na zawsze. To inkluzje — naturalny zapis świata sprzed milionów lat.

Rodzaje inkluzji

Inkluzje organiczne — owady i rośliny

Najbardziej pożądane. Zatopione owady (komary, muchówki, mrówki, pajęczaki), fragmenty roślin, igły, pyłki. To prawdziwe „okno" do prehistorii — bursztyn z dobrze zachowaną inkluzją zwierzęcą bywa kolekcjonerski i trafia do muzeów. Tomasz Ołdziejewski osobiście klasyfikuje każdy kamień pod kątem inkluzji.

Pęcherzyki powietrza

Drobne bąbelki gazu nadają bursztynowi mleczny, „zachmurzony" wygląd. Im więcej pęcherzyków, tym kamień bardziej nieprzejrzysty — stąd piękne, mleczne odcienie, o których pisaliśmy w artykule Kolory bursztynu.

„Słoneczka" — błyszczące dyski

Te charakterystyczne, lśniące krążki przypominające maleńkie słońca powstają przy kontrolowanym podgrzewaniu bursztynu — pękające pęcherzyki tworzą wewnątrz błyszczące dyski. To powszechny i akceptowany zabieg; nie czyni bursztynu fałszywym, tylko nadaje mu dekoracyjny charakter.

Spękania i zanieczyszczenia

Drobinki ziemi, kory, mikropęknięcia — naturalne ślady „życia" kamienia. W biżuterii artystycznej traktuje się je jako atut: podkreślają, że kamień jest prawdziwy i niepowtarzalny.

Czy inkluzje podnoszą wartość?

Dobrze zachowana inkluzja zwierzęca (zwłaszcza duży, czytelny owad) potrafi znacząco podnieść wartość — to rzadkość. Pęcherzyki i „słoneczka" wpływają głównie na estetykę, nie na wartość kolekcjonerską. W biżuterii INES patrzymy na inkluzje przede wszystkim jako na charakter kamienia — to one sprawiają, że każdy egzemplarz jest inny.

Inkluzje a autentyczność — uwaga na podróbki

Inkluzje bywają narzędziem oszustwa. W kopalu (młodszej żywicy) i w żywicach syntetycznych zatapia się współczesne owady, by udawać cenny bursztyn. Sygnały ostrzegawcze: owad wygląda „zbyt idealnie" i jest ułożony centralnie, materiał pachnie chemicznie po potarciu, cena jest podejrzanie niska.

Prawdziwa inkluzja w bursztynie jest zwykle ułożona naturalnie, czasem niekompletna. Kamień przechodzi testy autentyczności, m.in. świecenie pod UV. Więcej: Jak rozpoznać prawdziwy bursztyn — 6 domowych testów.